सातारा शहरातील एका नामांकित इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत दहावीच्या बोर्डाच्या निकालाचा आणि बक्षीस वितरणाचा मोठा कार्यक्रम होता. शाळेच्या भव्य ऑडिटोरियममध्ये शहरातील सर्व बडे प्रस्थ, श्रीमंत पालक आणि स्वतः जिल्ह्याचे ‘कलेक्टर साहेब’ प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते.
त्याच ऑडिटोरियमच्या बाहेर पार्किंगमध्ये गाड्यांच्या मागे एक माणूस लपून उभा होता. त्याचं नाव होतं ‘महादेव’. महादेव शहरातल्या एका बांधकाम साईटवर सिमेंटची पोती उचलण्याचं काम करायचा. त्याच्या अंगावर एक अत्यंत जुना, विटलेला आणि सिमेंटच्या धुळीने माखलेला शर्ट होता. पायात फाटलेली रबरी चप्पल होती आणि संपूर्ण अंगाला घामाचा आणि मातीचा दर्प येत होता.
महादेवची एकुलती एक लेक, ‘सानिका’, याच शाळेत शिकत होती. आज सानिका संपूर्ण जिल्ह्यातून पहिली आली होती. तिला कलेक्टर साहेबांच्या हस्ते सुवर्णपदक आणि ५० हजार रुपयांचा चेक मिळणार होता.
सानिकाने सकाळीच बापाला सांगितलं होतं, “बाबा, आज तुम्ही कार्यक्रमाला यायचंच!” पण महादेवला माहीत होतं जर तो त्या श्रीमंत लोकांच्या गर्दीत जाऊन बसला, तर लोक नाकं मुरडतील आणि त्याच्या लेकीची अब्रू जाईल. म्हणून तो फक्त खिडकीतून आपल्या लेकीला बघण्यासाठी बाहेरूनच उभा राहिला.
कार्यक्रमाला सुरुवात झाली. जेंव्हा सानिकाचं नाव पुकारलं गेलं तेंव्हा संपूर्ण हॉल टाळ्यांच्या कडकडाटाने दुमदुमून गेला. सानिका स्टेजवर गेली. कलेक्टर साहेबांनी तिला मेडल घातलं आणि माईक हातात देऊन म्हणाले, “बेटा, आज तुझ्या या यशामागे ज्यांचा हात आहे, त्या तुझ्या आई-वडिलांना स्टेजवर बोलाव.”
सानिकाने माईक हातात घेतला. तिची नजर संपूर्ण हॉलमध्ये फिरली, पण तिला तिचे बाबा दिसले नाहीत. ती अचानक शांत झाली. हॉलमध्ये निरव शांतता पसरली.
सानिकाने डोळे पुसले आणि ती म्हणाली, “सर, माझे बाबा या हॉलमध्ये नाहीत. ते बाहेर पार्किंगमध्ये लपून उभे आहेत. कारण त्यांना वाटतं की त्यांच्या मळक्या कपड्यांमुळे मला लाज वाटेल.” एवढं बोलून सानिका स्टेजवरून खाली उतरली. ती थेट ऑडिटोरियमच्या बाहेर गेली. सगळे लोक, शिक्षक आणि कलेक्टर साहेब आश्चर्यचकित होऊन बघत राहिले.
सानिका पार्किंगमध्ये गेली, जिथे महादेव एका गाडीच्या मागे लपून डोळे पुसत होता. सानिकाने त्याचा सिमेंटने माखलेला, रापलेला हात घट्ट पकडला.
महादेव घाबरून म्हणाला, “सानू… नको ग! माझे कपडे बघ. लोक हसतील तुला. तू जा, मी इथूनच बघतोय.”
पण सानिकाने काहीच ऐकलं नाही. ती तशीच त्या मळक्या बापाचा हात धरून, त्या श्रीमंत आणि सुगंधी अत्तर लावलेल्या लोकांच्या गर्दीतून चालत स्टेजवर आली.
महादेव खाली मान घालून थरथर कापत उभा होता. त्याला स्वतःची खूप लाज वाटत होती.
सानिकाने पुन्हा माईक हातात घेतला आणि ती रडत पण अत्यंत अभिमानाने म्हणाली:
“तुम्हा सर्वांना माझ्या बापाच्या अंगावरचे हे सिमेंटचे डाग आणि मळके कपडे दिसत असतील पण माझ्यासाठी हा जगातील सर्वात सुंदर पोषाख आहे.
माझ्या बाबांच्या उजव्या खांद्याला फ्रॅक्चर झालं होतं. डॉक्टरांनी त्यांना वजन उचलायला मनाई केली होती पण माझी शाळेची फी भरण्यासाठी या माणसाने तो दुखरा खांदा घेऊन रोज सिमेंटची १०० पोती उचलली आहेत. माझ्या पुस्तकांसाठी पैसे कमी पडू नयेत म्हणून त्यांनी स्वतःसाठी वेदनाशामक गोळ्या (Painkillers) घेतल्या नाहीत. रात्रभर ते वेदनेने विव्हळत असायचे.
ज्या हातांवर आज सिमेंटची धूळ आहे, त्याच हातांनी माझं भविष्य घडवलं आहे. त्यामुळे हे मेडल मला नाही माझ्या बाबांच्या त्या दुखऱ्या खांद्याला मिळायला हवं!”
हे ऐकताच संपूर्ण ऑडिटोरियममध्ये एकच हुंदका फुटला. श्रीमंत पालकांच्या डोळ्यांतून घळाघळा पाणी वाहू लागलं. स्टेजवर उभे असलेले कलेक्टर साहेब स्वतःला रोखू शकले नाहीत. ते पुढे आले आणि त्यांनी स्वतःच्या हाताने ते सुवर्णपदक महादेवच्या त्या मळक्या, सिमेंट लागलेल्या गळ्यात घातलं. एवढंच नाही तर त्या आयएएस (IAS) अधिकाऱ्याने भर स्टेजवर खाली वाकून त्या गरीब मजुराचे पाय धरले.
“महादेवराव, तुम्ही खरे श्रीमंत आहात. तुमच्यासारखा बाप असणं हे कोणत्याही सुवर्णपदकापेक्षा मोठं आहे,” कलेक्टर साहेब हुंदके देत म्हणाले.
महादेवने आपल्या लेकीला छातीशी घट्ट कवटाळलं. आज तो ‘सिमेंटची पोती उचलणारा मजूर’ नव्हता, तर संपूर्ण जिल्ह्याला अभिमान वाटेल असा ‘एक यशस्वी बाप’ ठरला होता.
आई-वडील आपल्यासाठी जो त्याग करतात, तो कोणत्याही मोजमापात मोजता येत नाही. त्यांचे फाटके कपडे आणि रापलेले हात हेच आपल्या यशाचा खरा पाया असतात. कधीही स्वतःच्या आई-वडिलांची लाज बाळगू नका कारण तुम्ही आज जे काही आहात ते त्यांच्याच बलिदानामुळे आहात.✍️
सातारा शहरातील एका नामांकित इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत दहावीच्या बोर्डाच्या निकालाचा आणि बक्षीस वितरणाचा मोठा कार्यक्रम होता
